foto1 foto2 foto3 foto4 foto5 foto7 foto8
Wiadomości z podkarpacia     |     Wiadomości ze Świata     |     Pogoda     |     Rozkład PKP     |     Rozkład PKS     |     Rozkład LOT     |     Kursy walut     |     Lotto     |     Giełda     |     

Sołectwo Czarna

 

Zarys dziejów miejscowości:

Wieś Czarna położona jest wzdłuż potoku nieomal równolegle do linii kolejowej Kraków – Przemyśl. Nazwę swoją zawdzięcza najprawdopodobniej rzecze przepływającej przez wieś, noszącą nazwę „Czarny Potok”, dziś nosi ona nazwę „Czarnianka”.

Druga wersja wywodzi nazwę od drwali, którzy oprócz wycinania drzew w wszechobecnym lesie wypalali węgiel drzewny, zostawiając po sobie czarne spaleniska, sami też w owych czasach nie grzeszyli czystością, a od pyłu węgla drzewnego ich skóra i odzienie było czarne.

Przyjąć też należy wersję, iż nazwa Czarna wywodzi się od czarnego prastarego boru, który rósł wokół tej osady położonej wśród lasów. Tereny Czarnej i okolicznych wiosek to skraj dawnej Puszczy Sandomierskiej. Takie nazwy wsi: jak Borowa, Grabiny, Przeryty Bór, Podlesie, Jaworze, Brzeźnica, Dębica, Stara Jastrząbka, Jaźwiny i inne nazwy wsi wskazują, iż Czarna tak jak wszystkie wioski powstała na terenie puszczy i wzięła od niej nazwę.

W lasach puszczy powstawały osady, które na przestrzeni wieków zmieniały się we wioski. Na terenie Czarnej znajdowały się stawy, obfitujące w ryby i ptactwo wodne, a w lasach bartnicy drążyli w pniach drzew barcie i pozyskiwali miód.

Pierwsze wzmianki o Czarnej pochodzą w 1561r. Pod koniec życia hetman wielki koronny Jan Tarnowski ( zwycięzca bitwy pod Obertynem, w której pokonał armię mołdawską, właściciel 120 wsi i 5 miast) włączył do swoich włości wieś Czarną.

Czarna weszła więc w skład klucza wiewióreckiego, ziem własności Tarnowskich, a wcześniej Zawiszy Czarnego. Do klucza wiewióreckiego należały wsie z terenów obecnej Gminy Czarna: Róża, Stara Jastrząbka, Jaźwiny i Czarna. Siedzibą klucza wiewióreckiego była Wiewiórka, z położonym na wzgórzu wydmowym zamku, w którym hetman przyjmował wielu znakomitych gości, rycerzy, poetów, pisarzy, wojewodów i kasztelanów, posłów królewskich. Kroniki nie odnotowują pobytu królów w zamku.

Hetman miał winnicę, a zamek liczył ponad 50 okien.

Na podstawie badań historycznych resztek murów, opisów w kronikach Krzysztof Moskal w książce „IN CASTTRO NOSTRO TARNOVIENSI” – Zamek Tarnowskich jako rezydencja, warowna i Centrum Administracyjno – Gospodarcze Dóbr Tarnowskich, Tarnów 2001r. zamieścił próbę rekonstrukcji zamku, dworu z XVI/XVII w.

Opisując w roku 1652 zamki województwa sandomierskiego ks. Szymon Staropolski wyróżnił z nich trzy:

- 20070821_solectwo_czarna_html_m2aec0928.jpg
Dwór Tarnowskich XIV/XVII w. próba rekonstrukcji w Wiewiórce

warownie – zamki i dwory: Rzemień z racji najlepszych umocnień, Wiewiórkę z powodu najmilszego położenia lub wyglądu i Baranów Sandomierski jako najbardziej elegancki z zamków.

Dla przykładu Zasów swoja historię liczy od roku 1298, a akt nadania otrzymał od króla Władysława Łokietka. Powstanie Czarnej to wiek XVI, wiek potęgi dynastii Jagiellonów, zwany również złotym wiekiem naszej kultury. Czarna należy wówczas do powiatu pilźnieńskiego i województwa sandomierskiego.

Tereny dzisiejszej Czarnej wchodziły w skład parafii Zasów. Głównym zajęciem ludności była uprawa ziemi, rzemiosło (młyny, falusze, tartaki wyposażone w piły wodne i wydobywanie nielicznych minerałów (niewielkie ilości rudy żelaza). Okolica ta słynęła też z wielu karczm prowadzonych w większości przez Żydów. Czarna była niewielką wsią, słabo się rozwijającą, z przewagą rolnictwa i gospodarki Leśnej, olbrzymich kompleksów leśnych wchodzących w skład majątków Tarnowskich rozrzuconych po Rzeczpospolitej.

Założyciel Czarnej Jan Tarnowski zmarł w swoim zamku we Wiewiórce, która była centrum zarządzania kluczem wiewióreckim, w tym Czarnej. W ostatnich chwilach życia byli przy nim duchowni, biskup kamieniecki Leonard Staniszewski, Marcin Łyczko – proboszcz tarnowski i rodzina. Zmarł 16 maja 1561 r. Pogrzeb odbył się w Tarnowie, w trzy miesiące później, ciało zabalsamowane spoczywało we Wiewiórce.

Kolejnym właścicielem Czarnej zostaje syn Jana Tarnowskiego Jan Krzysztof Tarnowski. Niestety umiera w 11 lat po śmierci ojca. Czarną dziedziczy Zofia Ostrogska, która również umiera w 1603 r. na zapalenie otrzewnej przy porodzie 3 dziecka. Czarna zostaje zapisana w 1603r. księciu Januszowi Ostrogskiemu.-, synowi Konstantego Ostrogskiego. Dokonano wówczas spisu inwentarza w Czarnej, w którym wymieniono wówczas. młyński staw wielki i młyn.

W Czarnej nie było kmieci, odnotowano tylko kilku zagrodników. Kolejnym właścicielem Czarnej zostaje Władysław Dominik książę Zasławski – wnuk Janusza Ostrogskiego. Książę wydzierżawia wówczas Czarną w 1640r. niejakiemu Trojanowskiemu, a później Janowi Wodzińskiemu. W 1642r. wieś dzierżawią Adam i Marianna z Bielin Ślepowrońscy.

Książę Władysław Dominik Zasławski, wojewoda sandomierski i od roku 1649 wojewoda krakowski umiera w 1657r, a Czarną dziedziczy jego żona Katarzyna z Sobieskich.

W 1676r. roku wieś zostaje wydzierżawiona Andrzejowi Modrzejewskiemu od kolejnej właścicielki Czarnej księżnej Teofili Zasławskiej. W roku 1705 klucz wiewióreczki w skład, którego wchodzi Czarna dzierżawi Andrzej Reklewski.

Tereny klucza wiewióreckiego w granicach administracyjnych obecnej Gminy Czarna

- 20070821_solectwo_czarna_html_m348b8d09.jpg

Okres ten to czasy „Potopu szwedzkiego”, chaosu w Rzeczpospolitej, grabieży i upadku wielu dworów, które zrabowane nigdy już nie podniosły się z ruin.

W roku 1720 umiera Aleksander Dominik Lubomirski. Czarna przechodzi wówczas na własność jego siostry Marianny, żony Pawła Karola Sanguszki.

Administratorem całego klucza wiewióreckiego zostaje Andrzej Zieliński. W 1778r. Konstancja Sanguszko, nowa właścicielka Czarnej włącza wieś do tzw. dominium wiewióreckiego.

Czarna była jedną z najbardziej biednych wsi klucza wiewióreckiego. Sporządzony inwentarz mówił o 48 domach zagrodników i 235 mieszkańcach wsi. Zostaje wystawiona do sprzedaży w roku 1790 r. wyszacowano wieś na kwotę 70.455zł i 10 gr.. Kupuje ją w roku 1798 Deodat Litzke właściciel zakładów tkackich. Kończy się więc własność tej wsi wielkich rodów Rzeczpospolitej, Zawiszy Czarnego, Tarnowskich, Ostrogskich, Zasławskich, Radziwiłłów Lubomirskich i Sanguszków.

W roku 1798 na podstawie inwentaryzacji zbankrutowanego Deodata Lidzkiego czytamy, że we wsi nie było folwarku, ale do dworu przynależne były grunty, zerwany staw i grunty świeżo wykarczowane. Nadto do dworu należała karczma zajezdna i browar. Spis inwentarza wylicza też obciążenia pańszczyzną mieszkających tu ludzi. W 1790 r. mieszkańcy Czarnej odrabiali pańszczyznę pieszą w ilości 3 dni z zagrody. Były i takie domy, z których dwoje ludzi pracowało przez 3 dni. Czynszu płacono przeważnie po 4 złote, ale byli i tacy którzy musieli płacić 5 do 9 zł, a nawet 12 złotych. Żarnowego musiano płacić 1 zł. Do obowiązków należało też oddawanie kapłonów po 2 lub 1 sztuce, podobnie kur oraz po 9 – 18 jaj.

Rok 1846 właścicielem Czarnej jest Henryka z Ankiewiczów Kuczkowska. Następują zmiany w podziale administracyjnym i Czarną włączono do pow. pilźnieńskiego.

Rabacja nie ominęła Czarnej. (1846r) Również jak prawie we wszystkich wsiach wystąpili chłopi przeciwko właścicielom ziemskim. Ginie z rąk chłopów właściciel części Czarnej Samuel Ramułt. Zamordowany zostaje także syn leśniczego Szumowski i ekonom Strańczak

Czarna otrzymała szansę rozwojową dopiero w drugiej połowie XIX wieku. Ten awans rozwojowy może zawdzięczać budowanej linii kolejowej Kraków – Dębica, a później Przemyśl – Medyka – Lwów. Na owe czasy budowa linii kolejowej było olbrzymim przedsięwzięciem gospodarczym, które dało możliwość zarobku prawie wszystkim mieszkańcom wsi, a także mieszkańcom okolicznych wsi. Usytuowanie stacji w Czarnej Tarnowskiej, tak nazwano stację kolejową, która to nazwa funkcjonuje w rozkładach jazdy pociągów do dnia dzisiejszego, przyspieszyło awans miejscowości, w której przez wieki jej istnienia nic wiele się nie działo.

Uruchomienie połączenia kolejowego z Tarnowa do Lwowa i powstanie w Czarnej stacji w 1860 r. Stanisław Piróg tak pisze w wspomnieniach „ tory kolejowe po których pędziła żelaźnica zaczęły kształtować pewien charakter miejscowości. Było to już małe okno na świat”.

Obok stacji zagospodarowali się żydzi, powstał duży zajazd prowadzony przez żyda Wachtela. Tu koncentrował się skup cieląt i wysyłka do Wiednia; kupcy również z czarnej wysyłali żywe wieprzaki do Wiednia.

Pewna charakterystykę ludności zamieszkałej w Czarnej w pierwszej dekadzie XX wieku przynosi korespondencja ks. Jana Miki z Kurią Diecezjalną w Tarnowie (1913 r.) Relacjonuje ks. Mika tak „Obyczaje parafian dobre, ciężkich wpadających w oczy występków nie ma. Dni święte niedziele i święta przestrzegane starannie, lud rano licznie gromadzi się w Kościele. Co do polityki, a zwłaszcza obioru posłów, ludność tutejsza, jak zresztą w całym powiecie pilźnieńskim trzyma się tak zwanego Ludowego Stronnictwa, pojęcia należytego o obowiązkach wyborcy nie posiada. Ksiądz Mika zaznacza również, że przeważnie ludność tu biedna, w parafii nie ma szpitala, jedynie ochronka połączona ze szkołą ludową, prowadzoną przez Siostry Służebniczki. Starsi parafianie nie piśmienni, młodsza generacja czyta i pisze

Czarną ze wszystkich stron otaczały lasy starego sosnowego boru, położone na niewielkich wzniesieniach. Jedyna wolnym i nadającym się do produkcji rolnej terenem była północno wschodnia część wsi o przewadze gruntów słabej jakości, które bardziej nadawały się na zalesienie niż na prowadzenie produkcji rolnej, zwłaszcza w wczesnych wiekach zorganizowania się tej leśnej osady. Była to wieś biedna, w której przez setki lat nie było szkoły, ani kościoła, a obowiązki duszpasterskie sprawowali kapłani z Zasowa, do której przez stulecia należała Czarna. Zmiany nastąpiły po wybudowaniu kolei. Wielu mieszkańców uzyskało pracę na kolei. Stać ich było (takie są zapisy historyczne) do kościoła jechać do Tarnowa czy Dębicy. Nastała więc nowa era dla Czarnej. Zaczęto myśleć o budowie kościoła. Początek jego budowy był dość przypadkowy i można założyć, że kościół w Czarnej wybudowali Żydzi. Mieszkała w Czarnej bogata żydowska rodzina Wachtlów, która do spółki z drugą rodziną żydowską wykupiła parcelę orną od Stanisława Sochy i na tym terenie postanowili wybudować fabrykę. W końcu jednak tylko powstał młyn. Zbankrutowali, a ówcześni mieszkańcy Czarnej zakupili młyn i postanowili go przebudować na kościół. Był to rok1906 a zakupili młyn za sumę 4600 koron. Rozebrano potężny komin, dobudowano absydę i zakrystię. Dobudowane mieszkania zamieniono na ochronkę i w tych pomieszczeniach w roku 1909 – 1 października rozpoczęto naukę w szkole,. Powstała zatem szkoła ludowa, której pierwszą kierowniczką była Siostra Laurencja Piekarska.

Wnętrze kościoła w roku 1925 otrzymało główny ołtarz, którego twórcą był Walenty Gallus z Chotowej. Boczne ołtarze to dar czarnieńskich kolejarzy. Organy wykonał Tomasz Fal. W roku 1924 pomalowano kościół wg projektu Augustynowicza z Dębicy. W złote lata rozwoju Czarnej wpisuje się także historia banku Spółdzielczego, który powstał w 1908r. z inicjatywy ówczesnego proboszcza ks. Miki. Powołał on do życia Kasę Stewczyka w Czarnej, której siedzibami kolejno byli: plebania, dom W. Tęczy i dom W. Janoszka.

Do pierwszej wojny światowej kasa działa na zasadzie samopomocy. Wkłady ziemiańskie zostały wycofane, a podstawowego znaczenia nabrały wkłady chłopskie. W okresie międzywojennym zaufanie do kas osłabło na skutek inflacji. W okresie międzywojennym siedzibą kasy jest nowo wybudowany Dom Ludowy. W roku 1956 wspólnie z Gromadzką Radą Narodową wybudowano nowy budynek, w którym Bank funkcjonuje do dnia dzisiejszego, a od roku 1998 połączył się z Bankiem Spółdzielczym Rzemiosła.

Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska swą historią sięga 1945r. Obsługiwała mocą swych założycieli większość wsi dzisiejszej Gminy Czarna. W latach 60-tych następuje jej dynamiczny rozwój. Funkcjonuje do dziś, a po restrukturyzacji końcem 2000 roku wzbogaciła się o nowoczesny pawilon handlowy.

Ważnym zakładem był w Czarnej Tartak, funkcjonuje do dziś dając zatrudnienie kilkunastu pracownikom. Tartak był w okresie II wojny światowej miejscem akcji partyzanckiej, której celem było zniszczenie tego zakładu oraz zdobycie broni.

Położenie wsi:

Czarna sąsiaduje od strony północno zachodniej ze Starym Jawornikiem, północnej z Borową, od strony wschodniej z Głowaczową i Żdżarami, od strony południowej z Chotową i od strony zachodniej z Wałkami w województwie małopolskim. W Czarnej wyodrębniamy części wsi, zgodnie z wykazem Urzędu Statystycznego: Kowalówkę, Na ugorach, Zarzecze i Zamoście.

 

Mieszkańcy wsi

Mieszkańcy wsi Czarna wg struktury wiekowej

Kategoria wiekowa ludności

Wiek

2006 rok

% populacji

dzieci

0-6

175

6,83

dzieci w wieku szkolnym

7-15

312

12,17

młodzież

16-19

203

7.92

kobiety

20-60

757

29,55

mężczyźni

20-65

766

29,89

Kobiety w wieku emerytalnym

60 i więcej

219

8,57

Mężczyźni w wieku emerytalnym

65 i więcej

130

5,07

Razem

 

2 562

100,00

Dane: Urząd Gminy Ewidencja Ludności 2007r.

Organizacje społeczne, stowarzyszenia

1/ Ochotnicza Straż Pożarna

OSP w Czarnej została założona w 1945 r.

Do OSP należy: 57 członków, 2 członków honorowych, 10 członków wspierających

Członkowie OSP posiadają na wyposażeniu nowoczesny wóz bojowo – pożarniczy. Jednostka włączona jest do systemu ratownictwa.

Strażacy biorą udział w akcjach, większości w gaszeniu pożarów okolicznych lasów oraz aktywnie uczestniczą w zawodach pożarniczych organizowanych na terenie gminy i powiatu.

2/ Ludowy Klub Sportowy „Czarnovia

Klub rozpoczął działalność w roku 1947r. jako Ludowy Zespół Sportowy w Czarnej „LZS”. Pod tą nazwą funkcjonował do roku 1988, kiedy to decyzją Urzędu Wojewódzkiego w Tarnowie na wniosek LZS Czarna wpisano go do rejestru stowarzyszeń Ludowy Klub Sportowy „Czarnovia” w Czarnej. Prowadzi sekcje sportowe: piłka nożna, szachy oraz tenis stołowy, który jest dyscyplina uprawianą w klubie do lat osiemdziesiątych. Sukcesy piłkarskie klubu to w sezonie 1992/1993 awans do A klasy i przez kilka lat rywalizacja w grupie o awans do Ligii okręgowej, zakończona powodzeniem w sezonie 1998/1999. W roku 2000 spada do klasy „A”. W sezonie 2000?2001 ponowny awans do V ligi, gdzie nieprzerwanie przez kolejne sezony drużyna seniorów występuje. Sukcesy to: występ w Pucharze Polski na szczeblu wojewódzkim. W ramach rozgrywek pucharowych występowały w Czarnej zespołu Wisłoki Dębica, Resovia Rzeszów i Rzemieślnika Pilzno. W sezonie 2006/2007 klub prowadzi sekcje: szachową i piłki nożnej. Piłka nożna to cztery drużyny liczące około 100 zawodników:

  1. seniorzy – występują w V lidze
  2. juniorzy starsi występują w klasie „A” – podokręg Dębica
  3. juniorzy młodsi występują w Drużyna senlasie „A” podokręg Dębica
  4. trampkarze starsi występują w lidze okręgowej – podokręg Dębica

Drużyna seniorów 2007r.

- 20070821_solectwo_czarna_html_d7a4559.jpg

Ludowy Klub Szachowy- Gminnego Centrum Kultury i Promocji w Czarnej założono w roku 2006.

Zawodników – 17

Osiągnięcia Klubu:

  • 11 miejsce Katarzyny Cyboran na Mistrzostwach Europy (2006r.)
  • Mistrzostwo Polski w Grze Błyskawicznej (2007r)
  • III liga seniorów (2 drużyny) w województwie podkarpackim
  • II liga juniorów (krajowa)

- 20070821_solectwo_czarna_html_6a8689d2.jpg

Katarzyna Cyboran – Mistrzynią Polski w grze w szachy błyskawiczne (Olkusz -2006r)

Instytucje

1/Zespół Szkół

Zespół Szkół w Czarnej organizuje zajęcia dydaktyczne w kompleksie budynków, w skład którego wchodzi pełnowymiarowa, hala gimnastyczną. W roku 2008 planowana jest do oddania kolejna inwestycja szkolna, kryty basen pływacki budowany w ramach środków Unii Europejskiej (ZPORR).

Celem szkoły jest działalność edukacyjna, wychowawcza nakierowana na rozwój uczniów. W szkole realizowany jest bogaty program poszerzony o współpracę międzynarodową z szkołami Unii Europejskiej.

Liczba uczniów w Zespole Szkół w Czarnej

Szkoła

Liczba oddziałów

Liczba uczniów

Szkoła Podstawowa

12

241

Gimnazjum

7

157

RAZEM

19

398

Dane: Gminny Zespół Ekonomiczno Administracyjny Szkół w Czarnej (2007r.)

Szkoła we Czarnej ma bogatą historię sięgającą 1909r i została uruchomiona w pomieszczeniach istniejącego już kościoła. Zmiana nastąpiła w roku 1927, kiedy na potrzeby szkoły zaadaptowano dwa pomieszczenia w nowo powstałym Domu Gromadzkim. Obecny budynek szkoły został oddany 1952r.

W nowej szkole było 17 klas lekcyjnych, 3 pomieszczenia dla Przedszkola oraz mieszkania dla nauczycieli. W roku 1958 do szkoły podłączono prąd elektryczny. W roku 2002 uroczyście oddano nowoczesna pełnowymiarową hale gimnastyczną, w roku 2004 nowocześnie urządzoną stołówkę dla dzieci wraz z węzłem kuchennym. a w roku 2006 wymieniono dachówkę na szkole.

Hala Gimnastyczna przy ZS w Czarnej

- 20070821_solectwo_czarna_html_m22a01e9b.jpg
Fot. arch. UG

Budynek Zespołu Szkół w Czarnej

- 20070821_solectwo_czarna_html_m7f0e22e8.jpg
Fot. UG - 2007

2/ Gminne Centrum Kultury i Promocji

Gminne Centrum Kultury i Promocji jest instytucja kultury prowadzącą wszechstronna działalność kulturalną polegająca na organizowaniu życia kulturalnego w całej gminie. Ponadto prowadzi działalność gospodarczą polegająca na organizowaniu przyjęć weselnych i okolicznościowych. Przy Centrum działa Ludowy Klub Szachowy. Prowadzono jest także działalność promocyjno wydawnicza: „Gazeta Czarnieńska” oraz publikacje miejscowych twórców kultury.

Gminne Centrum Kultury w Czarnej

- 20070821_solectwo_czarna_html_m729a6d2d.jpg
Fot. arch. UG (2006r.)

3/ Samodzielny Publiczny Gminny Zespół Opieki Zdrowotnej

Samodzielny Publiczny Gminny Zespół Opieki Zdrowotnej w Czarnej rozpoczął s działalność w roku 2003. W Czarnej podlega mu Ośrodek Zdrowia, który równocześnie jest siedzibą dyrekcji SPG Zespołu Opieki Zdrowotnej.

W Ośrodku Zdrowia zarejestrowanych jest 7200 pacjentów, przyjmuje 3 lekarzy. Prowadzona jest poradnia „K” dla kobiet /1/2 etatu lekarza ginekologa. Na indywidualnym kontrakcie NFZ przyjmuje lekarz stomatolog. W budynku jest apteka.

ZABYTKI

W miejscowości Czarna obiektami, które są w ewidencji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ( oczekują na wpis do rejestru. )

  • Kościół p.w. Matki Bożej Nieustającej Pomocy, murowany, zbudowany w 1904r. z częściowym wykorzystaniem murów dawnego młyna, rozbudowany w latach 1975 – 1977, w 1988r. odnowiono elewację, min. Obłożono piaskowcem skarpy, cokół. Wyposażenie: ławki, konfesjonały wyk. W latach 60-tych wyk. W Klasło.
  • Ołtarze z 1908r. wyk. W. Galus, witraże z lat 90-tych, wykonała pracownia Anny i Ireneusza Zarzyckich z Krakowa). W latach 90-tych przeprowadzono konserwację ołtarzy, ambony i chrzcielnicy.

Zabytkowy ołtarz wyk. w 1925r. przez W. Galusa, kościół w Czarnej

- 20070821_solectwo_czarna_html_m7557750b.jpg
Fot. arch. UG( odnowiony 2007r.)

  • Dawna szkoła murowana z początku XX wieku (obecnie Dom Nauczyciela)
  • Kapliczka obok ul. Krakowska przed przejazdem kolejowym, drewniana, koniec XIX wieku

Kapliczka z XIX w. w Czarnej

- 20070821_solectwo_czarna_html_bec43d8.jpg
Fot. arch. UG (odnowiona 2006r)

  • Architektura budownictwa drewnianego:

    • dom ul. Słowackiego 4, drewniany 1934r.
    • dom ul. Słowackiego, drewniany 1892r.
    • dom ul. Słowackiego 25 drewniany lata 30-te XX wieku
    • dom ul. Witosa 1, drewniany 1939r.
    • dom Witosa 21 drewniany 1945
    • dom Witosa 22, okres międzywojenny
    • dom Witosa 46, drewniany lata 30-te XX wieku

 

 

 

UG Czarna
Urząd Gminy Czarna,
ul. Dworcowa 6, 39-215 Czarna, pow. Dębicki, woj. podkarpackie
tel.: 14 676 10 30, fax: 14 676 14 42, email: sekretariat@czarna.com.pl
NIP: 872-13-57-162, Regon: 000535942
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - SPI